قارن پسر شهریار
Qaren b. Shahriyar
۸۳۹–۸۶۸ م
پس از سرنگونی مازیار در ۸۳۹ به سرزمین نیاکانش بازگشت و در ۸۴۲ مسلمان شد. با حسن بن زید جنگید و در ۸۶۸ به قومس گریخت (ایرانیکا).
سده‌های میانه
باوندیان
Bavandids
⏳ ۷۶۱–۱۳۴۹ م🏛 پایتخت: فریم، سپس ساری، سپس آمل👑 ۴ فرمانروا📜 ۵ رویداد
دودمانی در طبرستان (مازندران) که در سه شاخهٔ پیاپی تا ۱۳۴۹ فرمان راند. خود را از نوادگان کاووس پسر قباد ساسانی می‌دانستند؛ این نسب افسانه است و مارکوارت گمان کرده که شاید از یک موبد ری بوده باشند. تاریخ مستند آنان از حدود ۷۶۱ با شروین آغاز می‌شود. شاخهٔ دوم شیعهٔ امامی و پشتیبان علویان زیدی بودند (ایرانیکا).
گستره‌ی فرمانروایی
طرح ساده‌شده‌ی قلمرو باوندیان در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.
فرمانروایان
مرزبان پسر رستم
Marzoban b. Rostam
۹۸۱–۹۸۵ م
نویسندهٔ مرزبان‌نامه. سکه‌هایش در فریم فرمانروایی او را در ۹۸۱ و ۹۸۴–۹۸۵ نشان می‌دهد؛ دیگر سال‌ها روشن نیست.
شمس‌الملوک رستم
Shams al-Muluk Rostam
۱۲۰۵–۱۲۱۰ م
واپسین فرمانروای شاخهٔ دوم. در ۱۲۱۰ به دست ابورضا حسین ماماطیری علوی کشته شد و پسری نداشت.
حسام‌الدوله اردشیر
Husam al-Dawla Ardashir
۱۲۳۸–۱۲۴۹ م
نخستین فرمانروای شاخهٔ سوم که بزرگان مازندران او را برگزیدند. منابع مرگش را ۱۲۴۹ می‌گویند، اما ایرانیکا این تاریخ را «احتمالاً بسیار زود» می‌داند.
گاه‌شمار
پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.
- نبرد · ۷۸۲ مشروین و وندادهرمزد بر ضد مسلمانان شوریدند؛ شورش در ۷۸۵ سرکوب شد
- آغاز پادشاهی · ۸۳۹–۸۶۸ م👑 قارن پسر شهریار
- رویداد · ۸۴۲ مقارن پسر شهریار مسلمان شد
- آغاز پادشاهی · ۹۸۱–۹۸۵ م👑 مرزبان پسر رستم
- آغاز پادشاهی · ۱۲۰۵–۱۲۱۰ م👑 شمس‌الملوک رستم
- رویداد · ۱۲۱۰ مکشته شدن شمس‌الملوک و پایان شاخهٔ دوم؛ مازندران به دست خوارزمشاهیان و سپس مغولان افتاد
- آغاز پادشاهی · ۱۲۳۸–۱۲۴۹ م👑 حسام‌الدوله اردشیر
- بنیان‌گذاری · ۱۲۳۸ مبازگشت دودمان با شاخهٔ سوم، دست‌نشاندهٔ ایلخانان (حدود ۱۲۳۸)
- فروپاشی · ۱۳۴۹ مپسران کیا افراسیاب چلابی فخرالدوله حسن را کشتند؛ پایان باوندیان
منابع و کتاب‌شناسی
- [مرجع]Āl-e Bāvand (Bavandids), Encyclopædia Iranica — W. Madelung
تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.